Παλμανόβα, η δίδυμη αδελφή της Λευκωσίας στην Ιταλία

Πώς θα μπορούσε να ήταν το τείχος της Λευκωσίας!!!! 

  

Ανάμεσα στα 1470 και στα 1499 η περιοχή Φριούλι της βόρειας Ιταλίας, που βρισκόταν κάτω από Βενετική κυριαρχία από το 1420, είχε υποστεί επτά τουρκικές επιθέσεις. Εκτός από το οχυρό της Gradisca η Γαληνοτάτη δεν είχε άλλο έργο οχύρωσης στην περιοχή. Το 1500 η Γαληνοτάτη έστειλε τον Leonardo Da Vinci για να μελετήσει το οχυρό της Gradisca, ενώ το 1511 το οχυρό αυτό πέφτει στα χέρια Αυστριακών δυνάμεων. Έτσι η Γαληνοτάτη αντιμετώπιζε στο ανατολικό της σύνορο τις απειλητικές προελάσεις τόσο των Τούρκων όσο και των Αυστριακών. Αποφάσισε λοιπόν να αναγείρει μια καινούργια πόλη/οχυρό στην περιοχή Πάλμα, ένα στρατηγικό σημείο στη βόρεια Ιταλία. Το οχυρό ονομάστηκε Πάλμα για να θυμίζει τη νίκη της Βενετίας κατά του Οθωμανικού στόλου στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571.

Η Βενετία αναθέτει την ανέγερση της πόλης και της οχύρωσής της στον Guilio Savorgnan, ο οποίος ήταν και ο δημιουργός και της ενετικής οχύρωσης της Λευκωσίας το 1567. Το έργο του απέσπασε πολλές αρνητικές κριτικές γιατί ως γνωστό η πόλη της Λευκωσίας δεν άντεξε στην τουρκική πολιορκία και έπεσε σε διάστημα 4 μηνών.

Ο Πίνακας του Domenico Tintoretto «Ο ναυτικός προσφέρει μια γαλέρα στον Άγιο Ιουστινιανό»1615,  Palazzo Ducale της Βενετίας.

Το έργο υμνεί την νίκη των Χριστιανών και ιδιαίτερα της Βενετίας στη ναυμαχία της Ναυπάκτου στις 7 Οκτωβρίου του 1571. Δεξιά ο ναυτικός με το ένα του πόδι ακόμη στο νερό, και το άλλο να πατά στέρεα στη γη, κρατά μια μακέτα μιας βενετσιάνικης γαλέρας που συμβολίζει την υπεροπλία της Βενετίας και κατά θάλασσα και κατά γη. Ο Άγιος Ιουστινιανός, που είναι ο προστάτης Άγιος της Παλμανόβα υπερίπταται του χώρου. Αριστερά, δυο γυναικείες μορφές, η  μια να συμβολίζει τον πόλεμο και η άλλη την Κρήτη. Ο πόλεμος, είναι ντυμένος σε εξάρτηση μάχης, με πανοπλία και ασπίδα.  Η απεικόνιση στην εξωτερική πλευρά της ασπίδας, της αστεροειδούς οχυρώσεως με τους 9 προμαχώνες  είναι καθαρά συμβολικός και αναφέρεται στη Βενετία. Πίσω από τον “πόλεμο”, μια άλλη γυναικεία μορφή αυτή τη φορά με στέμμα. Ανάμεσά τους και κάτω από το έμβλημα της οικογένειας Bembo, μια κλασική απεικόνιση του κρητικού λαβυρίνθου και η πρόσκληση προς τους θεατές του έργου να συνδέσουν τον κρητικό λαβύρινθο με την οχύρωση της ασπίδας. Το κλειδί, όπως και στην περίπτωση του νήματος της Αριάδνης, είναι η αναγεννησιακή αντίληψη για την πόλη, που αντανακλάται στο έργο και τη φιλοσοφία του Savorgnan και των υπολοίπων Ενετών μηχανικών.

Η Παλμανόβα, η νέα Λευκωσία

Στις 16 Οκτωβρίου του 1593, πέντε μηχανικοί, απεσταλμένοι της Γαληνοτάτης, ανάμεσά τους ο Giulio  Savorgnan (ο μηχανικός των τειχών της Λευκωσίας), ο Bonaiuto Lorini και ο Scamozi καταθέτουν γραπτώς το “Terminazione”, δηλαδή τη θέση και την τελική σχεδίαση ενός οχυρωματικού έργου που σκοπό είχε την αποτροπή  της Οθωμανικής προέλασης που αποτελούσε άμεσο κίνδυνο για τη Δημοκρατία της Βενετίας. Ως επίσημη ημερομηνία για την ανέγερση της πόλης και των τειχών θεωρήθηκε η 7^η Οκτωβρίου 1593, ημερομηνία της νίκης στη ναυμαχία της Ναυπάκτου. Θεωρητικά οι εργασίες τελείωσαν το την πρώτη δεκαετία του 1600.

Το σχέδιο πήρε πολλά από τη Λευκωσία, αλλά είχε το εξής πλεονέκτημα. Θα κτιζόταν μέσα σε μια πεδιάδα και η φιλοσοφία του Savorgnan και των ανθρώπων του ήταν βασισμένη επάνω στη θέαση και την απόκρυψη της πόλης από τον εχθρό. Από μακριά η πόλη δεν φαινόταν και αυτό αποτελούσε τη δύναμή της. Η πόλη είχε εννέα προμαχώνες, και τρεις αμυντικές γραμμές, οι δύο  δημιούργημα του Savorgnan, και η τρίτη του Ναπολέοντα Βοναπάρτη. Οι εγκαταστάσεις όλες συνδέονταν ανάμεσά τους με  υπόγεια περάσματα. Μια απόλυτη γεωμετρία, που μαζί με την εξαγωνική κεντρική πλατεία και τις τρεις εισόδους της πόλης, αποτελούν το αποκορύφωμα της οχυρωματικής αρχιτεκτονικής της Αναγέννησης. Το έργο του Savorgnan εντυπωσίασε τους Ευρωπαίους και είχε επιδράσεις στην μετέπειτα στρατιωτική αρχιτεκτονική. Παρόμοια οχυρά κτίστηκαν στην πόλη Hamins της Φινλανδίας, στην Ολλανδία στην πόλη Coevorden e Naarden, και στην Neuf Brisach στη Γαλλία.

Το 1960 η Ιταλική Δημοκρατία κηρύσσει ολάκερη την πόλη εθνικό μνημείο και το 1999 γίνονται εργασίες αναπαλαίωσης και συντήρησης της κεντρικής πλατείας.

Οι αρχές της Παλμανόβα εκμεταλλεύτηκαν την ιστορικότητα της πόλης τους στο έπακρο, στήνοντας όλη την τουριστική τους βιομηχανία γύρω από το «Unicum», δηλαδή τη μοναδικότητα της πόλης τους. Δημιούργησαν «ιστορικά δρομολόγια» γύρω από τους προμαχώνες, σ’ ένα περίγυρο 7 χιλιομέτρων γύρω από τα τείχη, και μπορούν να γίνουν ή με τα πόδια, ή με αυτοκίνητο. Όλα συντείνουν στο  να καταλάβουν οι επισκέπτες το σημαντικό και πολύτιμο της πόλης, αυτό που οι ίδιοι αποκαλούν «unicum», δηλαδή μοναδικό, και που δεν είναι τίποτα άλλο παρά τα τείχη της. Εξέδωσαν βιβλία, χάρτες, φυλλάδια και εξηγούν τους λόγους για τους οποίους ένας πρέπει να επισκεφθεί την Πάλμανόβα. Οι επισκέπτες της πόλης έρχονται για να θαυμάσουν τα τείχη, τους προμαχώνες και την τάφρο που συντηρήθηκαν και χρησιμοποιούνται από τον κόσμο. 

Σε όλα τα φυλλάδια επεξηγούν τους λόγους για τους οποίους ο κάθε επισκέπτης πρέπει να βιώσει την Παλμανόβα:

• Η Παλμανόβα αποτελεί UNICUM. Είναι μια πόλη που έχει καταφέρει να διατηρήσει τα χαρακτηριστικά της «ιδανικής» πόλης, που βέβαια προέρχεται από την αναγεννησιακή φιλοσοφία.( πράγμα βέβαια άδικο, γιατί η Λευκωσία είναι το UNICUM)!
• Η Παλμανόβα είναι σήμα κατατεθέν της αναγεννησιακής φιλοσοφίας· η συμμετρία που εκπέμπουν τα τείχη αντανακλά στη δύναμη της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Ενετίας, που σχεδίασε και έκτισε στην συγκεκριμένη τοποθεσία την πόλη αυτή ως δείγμα δυνάμεως
• Η Παλμανόβα και τα τείχη της προσφέρουν μοναδικές γνώσεις για τη μεσαιωνική οχυρωματική αρχιτεκτονική αλλά και για θέματα συντήρησης και προστασίας αρχαίων μνημείων.
• Η Παλμανόβα προσφέρει τη δυνατότητα να χαθεί κανείς σε ένα γεωμετρικό λαβύρινθο,  ως ένας σύγχρονος Θησέας, να περπατήσει στους υπέργειους και τους υπόγειους δρόμους, να εκτιμήσει τη γνώση που ταυτίζεται με την αισθητική και την ομορφιά.
• Η Παλμανόβα είναι μια σύγχρονη και ζωντανή πόλη που προβάλλει με περηφάνεια την ιστορία της.