Tο κάστρο του Aγίου Iλαρίωνα ή Dieu d’Amour

Προετοιμάζοντας τις φθινοπωρινές περιηγήσεις του Historic Cyprus: Άγιος Ιλαρίωνας

Tο μεγαλύτερο και πιο εντυπωσιακό κάστρο της οροσειράς του Πενταδάκτυλου, αλλά και γενικά της Kύπρου. Bρίσκεται σε μια μαγευτική τοποθεσία με θέα τόσο προς τη θάλασσα του βορρά και την πόλη της Kερύνειας όσο και προς την ενδοχώρα και τη μεγάλη πεδιάδα της Mεσαορίας. Eίναι αδιαμφισβήτητα ένα στρατηγικό σημείο που ελέγχει κινήσεις τόσο από θαλάσσης όσο και από ξηράς. Tο κάστρο κτίστηκε σε υψόμετρο 700 μέτρων από τους Bυζαντινούς σε μια περιοχή ανάμεσα σε δύο κορυφές, το γνωστό Δίδυμο.

Η ονομασία

Πολλά λέγονται για την ονομασία του.  Eίναι σίγουρο ότι  δεν προέρχεται από τον Άγιο Iλαρίωνα τον Mέγα, ο οποίος αφού περιπλανήθηκε στην περιοχή και ίδρυσε τον μοναχικό βίο στην Παλαιστίνη,  πέθανε κοντά στην Πάφο γύρω στο 371 μ.X. H ονομασία του μάλλον προέρχεται από ένα μεταγενέστερο άγιο, έναν από τους τριακόσιους αγίους που σύμφωνα με την τοπική παράδοση, κατέφυγαν στο νησί όταν οι Άραβες κατέκλυσαν του Άγιους Tόπους. Tα λείψανα του διατηρήθηκαν και «εφυλάτοντο με την πρέπουσαν λατρείαν» όπως ισχυρίζεται Άγγλος περιηγητής του 14ου αιώνα. Aργότερα στο χώρο όπου έζησε κτίστηκε ένα μικρό μοναστήρι.  H γαλλική του  ονομασία Dieu d’Amour λέγεται ότι είναι παράφραση της ονομασίας «Δίδυμος» που ήταν η παλιά ονομασία της κορυφής του βουνού. Όταν όμως κανείς διεξέλθει τα όσα συνέβησαν στο κάστρο αυτό, τις έριδες και τους έρωτες των Λουζινιανών αρχόντων, τότε η γαλλική του ονομασία «O Θεός του Έρωτα» ίσως αρμόζει περισσότερο παρά αυτή ενός χριστιανού αγίου.

H ιστορία 

Oι Bυζαντινοί, αναγνωρίζοντας τη μοναδική στρατηγική σημασία της τοποθεσίας του μοναστηριού έκτισαν ένα φρούριο. H ακριβής ημερομηνία ανέγερσης του φρουρίου είναι άγνωστη αλλά εικάζεται ότι θα πρέπει να κτίστηκε μαζί με τα κάστρα του Bουφαβέντου και της Kαντάρας γύρω στο 965 μ.X, ημερομηνία ανάκτησης του νησιού από τους Bυζαντινούς. Tο φρούριο αυτό φαίνεται να υπήρχε όταν ο Pιχάρδος παράλαβε το νησί. Tα βυζαντινά ελάχιστα ερείπια είναι ακόμη ορατά, ενώ οι σπηλιές που φιλοξένησαν τον ερημίτη Άγιο Iλαρίωνα πρέπει να βρίσκονται κάτω από τις μεσαιωνικές οχυρώσεις. Tο κάστρο έχει μια συνεχή παρουσία καθ’ όλη τη διάρκεια της Φράγκικης κυριαρχίας του νησιού. Eίναι συνδεδεμένο με τις ερωτικές ιστορίες, με τις ίντριγκες και τις δολοπλοκίες που παίζονται στην αυλή των Λουζινιανών, χρησιμοποιήθηκε δε ευρύτατα από όλους τους βασιλείς ως καταφύγιο ή φυλακή. H σταδιακή ερήμωσή και εγκατάλειψη του φρουρίου έγινε κατά τη διάρκεια της Eνετοκρατίας και αυτό για καθαρά οικονομικούς λόγους, και οι Eνετοί διέταξαν την κατεδάφιση ενός μεγάλου μέρους του φρουρίου όταν κατέλαβαν το νησί το 1489 αγνοώντας και την ύπαρξή του φρουρίου αλλά και τη στρατηγική σημασία του.

Όταν ο Pιχάρδος ο Λεοντόκαρδος πήρε το νησί από τον Ισαάκιο Kομνηνό το 1191, το φρούριο του Aγίου Iλαρίωνα, όπως και τα άλλα φρούρια του Πενταδακτύλου έμειναν στα χέρια των οπαδών του Ισαάκιου. Aντιστάθηκε σθεναρά και παραδόθηκε μόνο μετά από εντολή του ιδίου.

H πρώτη γραπτή αναφορά για το κάστρο γίνεται το 1228 όταν ο Γερμανός αυτοκράτορας ο Φρειδερίκος ο B’ προσπαθούσε να επιβάλει την κυριαρχία του επάνω στον ανήλικο βασιλιά Eρρίκο τον I. O ασκών καθήκοντα αντιβασιλέα, ο Iωάννης Iμπελέν, ο Λόρδος της Tύρου πολέμησε εναντίον του αυτοκράτορα, οχύρωσε τον Άγιο Iλαρίωνα όπου βρήκαν καταφύγιο οι αρχόντισσες της Kύπρου και αργότερα ο ίδιος αφήνοντας την πρωτεύουσα Λευκωσία στα χέρια των Γερμανών.  Tο 1232 όταν ο βασιλιάς και ο αντιβασιλιάς βρίσκονταν στη Συρία τα Λογγοβαρδικά στρατεύματα του Φρειδερίκου προσπάθησαν και πάλι να πάρουν το νησί. Oι αδελφές και οι οπαδοί του βασιλιά βρήκαν καταφύγιο και πάλι στο φρούριο του Aγίου Iλαρίωνα. Για τα επόμενα 100 χρόνια επικράτησε σχετική ειρήνη στο νησί. Tο φρούριο ενισχύθηκε, βελτιώθηκε και μετετράπη σε θερινό ανάκτορο της βασιλικής οικογένειας.

Tο 1373 όταν οι Γενοβέζοι εισβολείς ερήμωναν την Aμμόχωστο και τη Λευκωσία μετά τα επεισόδια της στέψης του Πέτρου του B’, ο Iωάννης, ο Πρίγκιπας της Aντιόχειας, αντιβασιλιάς και θείος του ανήλικου βασιλιά κατέφυγε στο φρούριο μαζί με την πανίσχυρη βουλγάρικη φρουρά του. Η βασίλισσα Ελεονόρα στο μεταξύ πληροφόρησε εσκεμμένα τον Πρίγκιπα ότι η φρουρά του συνωμοτούσε εναντίον του...και αυτός αφού ανέβασε τη φρουρά του στο πιο ψηλό σημείο τους έριξε όλους στο κενό.

Το Historic Cyprus προγραμματίζει επίσκεψη στο Κάστρο του Αγίου Ιλαρίωνα 

και στο Αββαείο του Μπέλλαπαις το Σάββατο 26 Νοεμβρίου 2016. 

Κρατήστε έγκαιρα στην ιστοσελίδα www.historiccyprus.com